Çin nadir hallarda sualtı qayıqdan buraxılan ballistik raket sınağı keçirib və bu, Sakit okean qonşularını qəzəbləndirib
42-ciparalel.az CNN-ə istinadən xəbər verir ki, Çin bazar ertəsi günü Sakit Okeanda nadir hallarda sualtı qayıqdan buraxılan ballistik raket sınağı keçirib və bu, Yeni Zelandiya və Avstraliyanın bölgədə sülh və sabitliyi təhdid etdiyini iddia etdikləri hərəkətlərə görə tənqidinə səbəb olub.
Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sözçüsü baş kapitan Vanq Xuemenin açıqlamasında deyilir ki, Xalq Azadlıq Ordusunun sualtı qayığı “Sakit Okeanın müvafiq açıq dənizlərinə doğru saxta döyüş başlığı daşıyan strateji raket buraxıb və raket dəqiq təyin olunmuş sulara düşüb”.
“Bu sınaq buraxılışı Çinin illik hərbi təlim cədvəlinin adi bir hissəsi idi”, – deyə Vanq bildirib və əlavə edib ki, “müvafiq ölkələr” sınaq barədə əvvəlcədən məlumatlandırılıb.
“Əməliyyat beynəlxalq hüquqa və təcrübəyə uyğun olaraq aparılıb, heç bir konkret ölkəni və ya məqsədi hədəf almayıb”, – Vanq bildirib.
CNN Çinin Müdafiə Nazirliyindən sınaqla bağlı şərh istəyib.
Pekin hansı növ raketin sınaqdan keçirildiyini açıqlamayıb.
Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Dəniz Qüvvələri iki növ sualtı qayıqdan buraxılan ballistik raketlərdən – JL-2 və JL-3-dən istifadə edir. Raket mütəxəssislərinin fikrincə, sonuncu, Cənubi Çin dənizi də daxil olmaqla, Çin sahillərindəki sulardan kontinental Amerika Birləşmiş Ştatlarına çatmaq üçün kifayət qədər məsafəyə malikdir.
Çinin əsas ballistik raket sualtı qayığı, həmçinin Jin sinfi kimi tanınan 094 tipli qayıqdır və altı gəmisini idarə edir.
Pekin nadir hallarda raket sınaqları barədə məlumat verir, lakin Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin (CSIS) Raketdən Müdafiə Layihəsinə görə, JL-3 ilk dəfə 2018-ci ildə, daha sonra isə bir il sonra yenidən sınaqdan keçirilib.
“Arzuolunmaz və narahatedici”
Yeni Zelandiyanın xarici işlər naziri Uinston Peters bildirib ki, Çin bazar ertəsi günü raketi 1986-cı ildə Rarotonqa Müqaviləsi ilə yaradılmış Cənubi Sakit Okean Nüvəsiz Zonasının sularına atıb. Çin 1987-ci ildə paktın II və III protokollarını imzalayıb.
II Protokol imzalayanları digər ölkələrə və ya zona daxilindəki ərazilərinə qarşı nüvə silahından istifadə etməməyə və ya istifadə etməklə hədələməməyə çağırır; III protokol zonada nüvə sınaqlarını qadağan edir.
“Bu gün əvvəl Çin bizi Cənubi Sakit Okeana uzaqmənzilli ballistik raket atmaq planları barədə məlumatlandırdı”, – deyə Peters bildirib.
“Yeni Zelandiya bunu xoşagəlməz və narahatedici bir inkişaf hesab edir. Digər Sakit Okean ölkələrindəki qonşularımız kimi, Çinin Cənubi Sakit Okeanı raket qabiliyyəti üçün sınaq yeri kimi istifadə etməsində heç bir marağımız yoxdur”, – deyə Peters bildirib.
Avstraliya xarici işlər naziri Penni Vonq bazar ertəsi günü sınağı “regionda qeyri-sabitlik yaradan” adlandırıb.
Sınağa “regionun gözlədiyi niyyətlə bağlı şəffaflıq və əminlikdən məhrum olan Çinin sürətli hərbi quruculuğu kontekstində” baxılmalıdır, – deyə Vonq bildirib və əlavə edib ki, “niyyəti barədə danışmağı” Çinin öz ixtiyarına buraxacaq.
Yeni Zelandiyalı Peters Çin sınağının 2024-cü il xatirələrini xatırlatdığını, o zaman Çin Xalq Azadlıq Ordusunun regionda qitələrarası ballistik raket atdığını bildirib.
“Biz bir region olaraq bu cür sınaqların normallaşmasına və ya adi hala gəlməsinə imkan verməməliyik”, – deyə Peters bildirib.
Lakin raket sınaqları nüvə gücləri üçün adi haldır.
Məsələn, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri ötən ilin sentyabr ayında Florida sahillərində Trident sualtı qayığından buraxılan ballistik raketinin dörd sınağını keçirib.
Hindistan dekabr ayında sualtı qayıqdan buraxılan ballistik raketi, Rusiya isə ötən ilin oktyabr ayında SLBM-i sınaqdan keçirib.
Çin nüvə qüvvələrinə ümumi təkan vermək məqsədilə nüvə enerjisi ilə işləyən sualtı donanmasını gücləndirir.
Çin sonuncu dəfə 2024-cü ilin sentyabr ayında Sakit okeana buraxılan qitələrarası ballistik raketi sınaqdan keçirib və Cənubi Çin dənizindəki Haynan adasından Fransa Polineziyası yaxınlığındakı açıq Sakit okeana DF-31B nüvə başlığı daşıya bilən raketi atıb. Bu, Çinin 44 ildə açıq okeana ilk qitələrarası ballistik raket sınağı idi.
ABŞ Müdafiə Nazirliyinin hesabatında deyilir ki, Çin adətən öz sərhədləri daxilində raket sınaqları keçirir və qeyd olunur ki, 2024-cü ilin dekabr ayında ölkənin qərbindəki təlim bazasından bir neçə qitələrarası ballistik raketi ardıcıl olaraq buraxıb ki, bu da “birdən çox silos əsaslı qitələrarası ballistik raketi sürətlə buraxmaq qabiliyyətini göstərir”.
ABŞ Müdafiə Nazirliyinin 2025-ci ilin dekabr ayında Çinin hərbi gücü ilə bağlı hesabatında deyilir ki, Çin Xalq Azadlıq Ordusu bu cür sınaqları “orta və yüksək intensivlikli nüvə qarşısının alınması əməliyyatları üçün bir seçim” kimi görür.